Risk değerlendirmesi rehberi

Risk değerlendirmesi neyi cevaplar?

Risk değerlendirmesi, işyerinde zarar doğurabilecek tehlikeleri ve bu tehlikelere karşı kullanılan kontrolleri sistematik biçimde incelemeye yarar. Amaç yalnızca bir puan veya tablo üretmek değildir. İşin nasıl yapıldığını, çalışanların hangi koşullarla karşılaştığını ve mevcut önlemlerin gerçekten uygulanıp uygulanmadığını görünür kılmaktır. 6331 sayılı Kanun ile Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği çerçevesi, işvereni çalışanların sağlık ve güvenliğini etkileyebilecek riskleri değerlendirmeye yönlendirir. Uygulamanın kapsamı, işyerinin faaliyeti ve güncel koşulları üzerinden kurulmalıdır.

Başlamadan önce kapsamı kurun

İşyerinin tek bir salon gibi ele alınması çoğu zaman yeterli değildir. Üretim, bakım, sevkiyat, depo, ofis, yemekhane ve geçici işler ayrı çalışma alanları olarak incelenebilir. Normal üretimin yanında arıza, temizlik, kalıp değişimi, yükleme ve taşeron faaliyeti gibi durumlar da sorulmalıdır. Faaliyet, vardiya, çalışan profili, kullanılan ekipman ve maddeler hakkında başlangıç bilgisi toplanır. İşveren veya işveren vekili ile çalışan temsilcilerinin katılımı, yazılı kaydın saha deneyiminden kopmasını önler.

İşyeri bölümlerini ve iş akışlarını listeleyin.
Vardiya, bakım, temizlik ve taşeron çalışmalarını ayrıca sorun.
Önceki kaza, ramak kala, ölçüm ve tatbikat kayıtlarını toplayın.
Çalışanların uygulamada gördüğü sorunları güvenli bir görüşme düzeniyle alın.

Tehlike ve kontrolü birlikte inceleyin

Bir tehlikeyi adlandırmak, mevcut kontrolün yeterli olduğunu göstermez. Örneğin hareketli bir makinede koruyucu, kilitleme düzeni, bakım prosedürü, eğitim ve gözetim birlikte düşünülür. Kimyasal işlerde etiket, depolama, havalandırma, maruziyet bilgisi ve acil durum hazırlığı aynı çerçevede incelenebilir. Yüksekte çalışma, kaldırma, araç-yaya trafiği ve elektrik işleri için de işin gerçek adımları gözlemlenmelidir. Kontrolün kâğıt üzerinde bulunması ile vardiyada düzenli uygulanması arasındaki fark kayda geçirilmelidir.

Yöntemi anlaşılır ve izlenebilir seçin

Risk puanlama yöntemi, ekibin tutarlı kullanabileceği ve sonucu açıklayabileceği şekilde seçilmelidir. Fine-Kinney gibi bir yöntemin kullanılması, yöntemin her faaliyet için otomatik olarak doğru olduğu anlamına gelmez. Olasılık, maruziyet ve sonucun nasıl değerlendirildiği ekipçe açıklığa kavuşturulur. Sayısal sıranın yanında riskin kaynağı, mevcut kontrol, ilave aksiyon, sorumlu ve hedef tarih mutlaka yazılır. Böylece tablo, saha yönetiminin kullanabileceği bir takip aracına dönüşür.

Aksiyonları kapatmak için takip kurun

Öncelik verilen her konu için yapılabilir bir sonraki adım belirleyin. Teknik bir koruma, yerleşim değişikliği, bakım, prosedür, eğitim veya gözetim ihtiyacı birbirinden ayrılabilir. Sorumlu ve hedef tarih işletmenin karar yetkisine göre atanır; kapanışta yalnızca imza değil, yapılan değişikliğin kanıtı aranır. Yeni ekipman, proses, kimyasal, yerleşim, vardiya veya organizasyon değişikliği değerlendirmeyi yeniden gündeme getirir. Risk değerlendirmesi yaşayan bir çalışma olarak tutulduğunda yönetim toplantıları, eğitimler ve acil durum planıyla bağ kurulabilir.

Kısa saha kontrolü

Değerlendirme toplantısından önce saha sorumlularına birkaç pratik soru yöneltin: En çok hangi iş adımında duraksama yaşanıyor? Hangi kontrol vardiyada uygulanmıyor? Değişiklikten kim haberdar oluyor? Hangi ekipman veya alanın bakım kaydı eksik? Bu cevaplar puanlamayı tek başına belirlemez; ancak yazılı tablo ile gerçek çalışma arasındaki farkı bulmaya yardımcı olur. Aksiyon listesi çalışanların anlayacağı dilde yazılır ve uygulama ilerledikçe güncellenir. Her kapanış, gözlenebilir bir değişiklikle desteklenir.

Mozaik ile çalışma başlangıcı

Mozaik’ten destek alınacaksa ilk görüşmede faaliyet ve çalışan yapısı, saha bölümleri, vardiyalar, bilinen tehlikeler, mevcut kayıtlar ve yakın dönem değişiklikleri paylaşılır. Saha incelemesinin sınırları, katılımcılar, teslim kayıtları ve takip yöntemi teklif içinde yazılır. Çalışma, işletmenin tüm risklerini ortadan kaldırdığı veya denetimde kesin sonuç sağlayacağı şeklinde sunulmaz. Nihai uygulama ve işveren kararları işyerinin güncel koşullarıyla birlikte değerlendirilir.

Resmî kaynaklar

Genel bilgilendirme amaçlıdır. Uygulama öncesinde güncel mevzuat ve işyerinizin koşulları birlikte değerlendirilmelidir.